Sıvı Teması Olan Laptop Onarımı

Laptopa su, çay, kahve ya da meyve suyu dökülmesi, laptop arızalarının sık görülen sebeplerinden biridir. Sıvı teması olan bir cihazın kurtarılıp kurtarılamayacağını büyük ölçüde ilk dakikalarda ne yapıldığı ve cihazın atölyeye ne kadar süre sonra ulaştığı belirler. Bu sayfa, sıvı döküldüğü anda yapılması ve yapılmaması gerekenleri, sıvının neden kuruduktan sonra da zarar vermeye devam ettiğini ve atölyedeki temizlik ile onarım sürecini anlatıyor.

Sıvı döküldüğü anda

• Cihazı kapatın. Kapanma menüsüyle uğraşmayın; güç düğmesine basılı tutarak kapatın. Elektrik akarken sıvı devreler arasında köprü kurar ve kısa devre zararı katlanır.
• Adaptörü çekin. Bataryası dışarıdan çıkarılabilen bir modelse bataryayı da çıkarın.
• Sıvıyı dışarı akıtın. Cihazı ekranı açık halde, ters bir V şeklinde klavyesi aşağı bakacak biçimde bir havlunun üzerine koyun. Yüzeydeki sıvıyı emici bir bezle silin.
• Açıp denemeyin. "Çalışıyor mu?" diye cihazı açmak, sıvının henüz zarar vermediği bölümlerin de etkilenmesine yol açabilir.

Yapılmaması gerekenler

Saç kurutma makinesi kullanmak: sıcak hava yüzeyi kurutur ama sıvıyı cihazın daha iç kısımlarına iter; ayrıca plastik parçaları ve ekranı ısıyla bozabilir.

Pirince gömmek: pirinç, kasanın içindeki anakart ve klavye altındaki sıvıyı çekmez. Üstelik cihazı günlerce bekletmek, korozyonun ilerlemesi için zaman kazandırır ve pirinç tozu havalandırma deliklerine dolabilir.

Kuruduğunu düşünüp kullanmaya devam etmek: cihaz birkaç gün sonra açılıp çalışsa bile içerideki kalıntı işini yapmaya devam eder. Aşağıdaki bölüm bunun sebebini anlatıyor.

Sıvı kuruduktan sonra neden zarar vermeye devam eder?

Saf su elektriği zayıf iletir; ama laptopa dökülen sıvılar hiçbir zaman saf değildir. Çeşme suyundaki mineraller, çaydaki ve kahvedeki asitler, meyve suyu ve gazlı içeceklerdeki şeker, kuruduktan sonra devre kartının üzerinde ince bir kalıntı tabakası bırakır. Bu kalıntı nemi çeker ve elektrik akımı olan noktalarda elektrolize yol açar: bakır yollar ve bileşen bacakları yavaş yavaş oksitlenir, yeşil ya da beyaz bir korozyon oluşur. Bu nedenle sıvı teması olan bir cihaz ilk gün çalışıp birkaç hafta sonra açılmayabilir. Şekerli ve asitli sıvılar bu süreci sudan çok daha fazla hızlandırır.

Atölyede süreç

Tam söküm

Cihaz yalnızca alt kapağından değil, anakart kasadan çıkacak şekilde sökülür. Klavye, touchpad, fan, hoparlörler ve kablo bağlantıları tek tek ayrılır. Sıvının hangi yoldan ilerlediği, kasanın içinde bıraktığı izlerden takip edilir; bu iz, hangi bileşenlerin etkilenmiş olabileceğini gösterir.

Kalıntının arındırılması

Anakart ve etkilenen diğer kartlar, suyu hızla uzaklaştıran yüksek saflıkta alkol bazlı çözeltilerle ve uygun fırçalarla işlenir; çiplerin altı gibi ulaşılması güç noktalardaki kalıntı ultrasonik banyo ile çözülür. Konnektörlerin içindeki oksit ayrıca giderilir. Bu aşamanın amacı yalnızca görünen lekeyi silmek değil, korozyonu besleyen kalıntıyı tamamen ortadan kaldırmaktır.

Ölçüm ve bileşen onarımı

Kurutulan kartın güç hatları beslenmeden önce ölçülür; kısa devre olan hat varsa sorunlu bileşen bulunur. Korozyonla kopmuş bir yol köprülenir, yanmış bir kondansatör ya da entegre değiştirilir. Kart ancak bu kontroller bittikten sonra beslenir ve çalıştırılır.

Parça değişimi

Klavye, sıvının en çok doğrudan temas ettiği parçadır ve içindeki ince film katmanları temizlikle her zaman kurtarılamaz; sıvı teması sonrası tuşların bir kısmının çalışmaması ya da kendi kendine basması bu yüzdendir. Bu durumda klavye değiştirilir. Klavye ve touchpad belirtilerinin genel ayrımı klavye veya touchpad çalışmıyor rehberinde anlatılıyor.

Ekran ve kasa da etkilenebilir

Sıvı yalnızca klavyeden içeri akmaz. Ekran açıkken üst kısma dökülen sıvı, ekran panelinin kenarından süzülüp panelin arka aydınlatma katmanına ulaşabilir; bu durumda ekranda lekeler, parlak ya da karanlık bölgeler görülür. Hoparlör ızgaraları ve havalandırma delikleri de sıvının kasaya girdiği yollardandır. Fanın içine ulaşan şekerli bir sıvı kuruyunca fan yataklarını sertleştirip ses yapmasına ya da dönmemesine neden olabilir. Bu yüzden temizlik yalnızca anakartla sınırlı tutulmaz; sıvının izlediği yol üzerindeki her parça kontrol edilir ve etkilenenler ayrıca raporlanır.

Önce veriler

Sıvı teması olan cihazda diskin sağlam kalma ihtimali çoğu zaman yüksektir. Önemli verileriniz varsa, onarımın sonucu belli olmadan önce disk ayrı bir bilgisayarda okunup verileriniz güvene alınabilir. Disk de etkilendiyse süreç disk değişimi ve veri kurtarma sayfasındaki şekilde ilerler.

Sınırlar ve dürüst beklentiler

Bekleme süresi belirleyicidir: günler ya da haftalar sonra getirilen, arada açılıp kullanılmış bir cihazda korozyon kartın geniş bir alanına yayılmış olabilir. Bu durumda onarımın kapsamı büyür ya da onarım mümkün olmayabilir.

Sonuç temizlikten sonra netleşir: sıvı teması olan bir cihazın hangi parçalarının kurtarılabileceği ilk bakışta söylenemez. Temizlik ve ölçüm yapıldıktan sonra ne bulunduğu, neyin değişmesi gerektiği size anlatılır ve onayınız alınmadan parça değişimine geçilmez.

Sıvı temasının ardından cihaz hiç açılmıyorsa laptop açılmıyor rehberi, kart düzeyindeki onarımın genel çerçevesi için laptop anakart tamiri sayfası yol gösterir.