Oyun Bilgisayarı Tamiri

Oyun bilgisayarları, sıradan bir ofis bilgisayarına göre çok daha fazla güç çeken, çok daha fazla ısı üreten ve saatlerce tam yükte çalışan sistemlerdir. Bu yüzden arızaları da çoğunlukla masa başında sorunsuz görünen ama oyun açıldığında ortaya çıkan türdendir. Bu sayfa hem oyuncu laptoplarında hem masaüstü oyun sistemlerinde yük altında ortaya çıkan arızaların nasıl ayrıldığını ve atölyede nasıl ele alındığını anlatıyor.

Belirtiler: yük altında ne oluyor?

• Oyun açıldıktan bir süre sonra bilgisayar aniden kapanıyor ya da yeniden başlıyor: aşırı ısınma, yetersiz güç ya da kararsız bir donanım ayarı olabilir.
• Oyun ilk dakikalarda akıcı, sonra kare hızı belirgin şekilde düşüyor: işlemci ya da ekran kartı ısındıkça kendini korumak için performansını kısıyor olabilir. Buna termal kısılma (throttling) denir.
• Fanlar sürekli tam hızda ve yüksek sesle çalışıyor: soğutma sistemi tıkanmış ya da termal macun kurumuş olabilir.
• Oyun sırasında mavi ekran, görüntü donması ya da ekran kararması: ekran kartı, bellek ya da sürücü kaynaklı olabilir.
• Kasadan yük altında tiz bir vızıltı geliyor: güç bileşenlerinin titreşiminden kaynaklanan bu ses (bobin sesi) çoğu zaman zararsızdır, ama güç kaynağındaki bir sorunla da ilgili olabilir.

Tespit: sorunu yük altında görmek

Oyun bilgisayarı arızalarının çoğu cihaz boştayken görülmez. Bu yüzden tespit, cihazı masada açıp bakmakla sınırlı kalmaz. İşlemci ve ekran kartı ayrı ayrı ve birlikte stres testine sokulur; bu sırada sıcaklıklar, fan hızları, güç sınırları ve kısılma olup olmadığı kayıt altına alınır. Kapanma hangi sıcaklıkta ya da hangi yükte gerçekleşiyor, performans düşüşü ısıyla mı yoksa güçle mi ilgili, test sonunda bu sorular netleşir. Bellek ayrıca test edilir; oyun sırasındaki rastgele çökmeler bazen bellekten kaynaklanır.

Oyuncu laptoplarında

Soğutma sistemi

Oyuncu laptopları dar bir kasada masaüstüne yakın bir güç tüketir; soğutma sistemindeki küçük bir tıkanıklık bile büyük sıcaklık farkı yaratır. Fanlar ve soğutucu kanatlar temizlenir, işlemci ve ekran kartı üzerindeki termal macun, bellek ve güç bileşenleri üzerindeki termal pedler yenilenir. Ezilmiş ya da yanlış kalınlıkta takılmış pedler, soğutucunun çipe tam oturmasını engelleyebilir; bu yüzden pedler modele uygun kalınlıkta seçilir. Isınma kaynaklı sorunların genel çerçevesi fan temizliği ve termal macun değişimi sayfasında anlatılıyor.

Sıvı metal uygulanmış modeller

Bazı yüksek performanslı laptoplarda işlemci ile soğutucu arasında termal macun yerine sıvı metal kullanılır. Sıvı metal elektriği iletir; soğutucu dikkatsizce sökülürse anakart üzerindeki bileşenlere taşıp kısa devreye yol açabilir. Bu modellerde söküm ve yeniden uygulama, çevredeki bileşenler yalıtılarak yapılır.

Adaptör ve güç modu

Oyuncu laptopları tam performans için yüksek güçlü bir adaptöre ihtiyaç duyar. Başka bir cihazın daha düşük güçlü adaptörüyle çalıştırılan laptop açılır ve şarj olur, ama oyun sırasında performansını kısar. Üreticinin kontrol yazılımındaki güç modu da performansı doğrudan etkiler. Tespit sırasında adaptör gücü ve bu ayarlar da kontrol edilir.

Masaüstü oyun sistemlerinde

Güç kaynağı: güç kaynağı yaşlandıkça ya da ekran kartı yükseltildiğinde yetersiz kalabilir; oyun sırasında ani güç çekişlerinde sistem kapanır. Güç kaynağının kapasitesi, yaşı ve ekran kartına giden kabloların doğru takılıp takılmadığı kontrol edilir.

Kasa içi hava akışı: güçlü parçalar yetersiz fanlı ya da tozla dolmuş bir kasada birbirinin ısısını çeker. Fan yönleri, toz filtreleri ve kablo düzeni hava akışını belirler.

Ekran kartı: kartın kendisinde soğutma ya da güç bileşeni sorunu varsa süreç ekran kartı tamiri sayfasındaki şekilde ilerler.

Hız aşırtma ve voltaj ayarları

İşlemci ya da ekran kartında yapılmış hız aşırtma (overclock) ayarları, bellek profilleri ve üretici yazılımlarının "turbo" modları, bir süre sorunsuz çalıştıktan sonra parçalar yaşlandıkça kararsızlık yaratabilir. Tespit sırasında sistem önce varsayılan ayarlara döndürülerek test edilir. Sorun varsayılan ayarlarda ortadan kalkıyorsa arıza donanımda değil ayardadır; bu durumda size kararlı çalışan ayarlar anlatılır.

Bilmeniz gerekenler

Laptop soğutucusu yeterli olmayabilir: laptopu yumuşak bir yüzeyde, yatakta ya da kucakta oyun oynayarak kullanmak alt havalandırmayı kapatır. Laptopun altına yükseltici koymak ya da düz ve sert bir zeminde kullanmak sıcaklıkları belirgin şekilde etkiler.

Marka ve seri: Monster, MSI ve Asus gibi markaların oyun serileri atölyeye sık gelen cihazlar arasında; aynı işlemler Apple dışındaki tüm markalarda yapılıyor. Atölye bağımsız bir teknik servistir.

Getirmeden önce

Sorunun hangi oyunda, ne kadar süre sonra ve hangi grafik ayarlarında ortaya çıktığını not edin. Laptopunuzun kendi adaptörünü mutlaka getirin. Masaüstü sistemlerde mümkünse monitör dışındaki sistemin tamamını getirin; güç kaynağı ve kasa içi hava akışı ancak bu şekilde değerlendirilebilir.

Oyun dışında da ısınıp kapanan cihazlar için laptop aşırı ısınıyor ve kapanıyor rehberine bakabilirsiniz.