Laptop Batarya Değişimi

Laptop bataryası, cihazın prizden bağımsız çalışmasını sağlayan lityum iyon hücrelerden ve bu hücreleri yöneten küçük bir koruma kartından oluşur. Zamanla her batarya kapasite kaybeder; ama "çabuk bitiyor" şikâyetinin her zaman bataryadan kaynaklandığı söylenemez. Bu sayfa, sorunun gerçekten bataryada olup olmadığının nasıl ayrıldığını, değişimin nasıl yapıldığını ve bir bataryada nelere dikkat etmeniz gerektiğini anlatıyor.

Belirtiler: sorun bataryada mı?

• Şarj yüzde yüz görünüyor ama cihaz fişten çekilince kısa sürede kapanıyor: hücreler kapasitesini yitirmiş olabilir. Göstergedeki yüzde, bataryanın kendi kartının tahminidir; yaşlanmış bir bataryada bu tahmin gerçeği yansıtmaz.
• Touchpad yukarı kalkmış, alt kapak bombeleşmiş ya da kasa kenarında aralık açılmış: bu, bataryanın şiştiğinin işaretidir. Şişmiş bir bataryayı şarj etmeye ve kullanmaya devam etmek güvenli değildir.
• Batarya simgesinde "takılı, şarj olmuyor" yazıyor: bu durum bataryanın kendisinden de, şarj devresinden ya da adaptörden de kaynaklanabilir; ayrım yapılmadan parça değiştirmek doğru değildir.
• Cihaz adaptör takılıyken sorunsuz, adaptör çıkınca hiç açılmıyor: hücrelerden biri tamamen devre dışı kalmış ya da koruma kartı bataryayı kilitlemiş olabilir.

Batarya mı, şarj devresi mi: ayrım nasıl yapılıyor?

Batarya şikâyetiyle gelen cihazların bir kısmında sorun aslında bataryada değildir. Adaptörün verdiği voltaj düşmüş, şarj soketi gevşemiş ya da anakart üzerindeki şarj devresi arızalanmış olabilir. Bu durumda yeni batarya takmak parayı boşa harcatır; çünkü yeni batarya da aynı devreden şarj alamaz.

Ayrım birkaç adımda yapılır. Önce adaptör ölçülür ve bilinen sağlam bir adaptörle deneme yapılır. Ardından Windows'un ürettiği batarya raporuna bakılır: komut satırında powercfg /batteryreport komutu, bataryanın tasarım kapasitesini ve bugün tam dolduğunda ulaştığı kapasiteyi yan yana gösterir. İki değer arasındaki fark büyüdükçe bataryanın yaşlandığı anlaşılır. Bazı markaların BIOS ekranında da benzer bir sağlık bilgisi bulunur. Rapor bataryayı sağlıklı gösterdiği halde şarj sorunu devam ediyorsa, inceleme şarj devresine kayar; bu konunun ayrıntısı laptop şarj olmuyor rehberinde anlatılıyor.

Atölyede değişim nasıl yapılıyor?

Batarya tipinin belirlenmesi

Laptoplarda üç tür batarya yapısı görülür. Eski ve bazı iş serisi modellerde batarya kasanın dışından çıkarılan bir bloktur. Günümüz cihazlarının çoğunda batarya alt kapağın altında, vidalarla sabitlenmiş durumdadır. İnce kasalı bazı modellerde ise batarya hücreleri kasaya yapıştırılmıştır; bunların sökümü daha dikkat ister, çünkü hücreyi bükmek veya delmek tehlikelidir.

Uyumlu parçanın seçilmesi

Doğru batarya yalnızca cihazın modeline göre değil, üzerindeki parça numarasına göre seçilir. Aynı model adıyla satılan cihazlarda farklı konnektörlü ya da farklı hücre dizilimli bataryalar bulunabilir. Voltaj değeri birebir aynı olmalıdır; kapasite değerinin biraz farklı olması sorun yaratmaz, ama fiziksel ölçüler ve konnektör uymak zorundadır. Kaynağı belirsiz, etiket bilgisi eksik bataryalar önerilmez.

Söküm, takma ve kontrol

Değişime başlamadan önce cihaz tamamen kapatılır ve varsa anakart üzerindeki batarya bağlantısı çözülür. Eski batarya çıkarıldıktan sonra yuvası kontrol edilir: şişmiş bir batarya kasayı, touchpad'i ya da klavye altındaki bağlantıları zorlamış olabilir. Yeni batarya takıldıktan sonra cihaz adaptörle açılır, şarj alıp almadığı, sistemin bataryayı doğru tanıyıp tanımadığı ve fişten çekildiğinde kararlı çalışıp çalışmadığı denenir.

Bilmeniz gerekenler

Şişmiş batarya bekletilmemeli: şişme, hücrelerin içinde gaz oluştuğunu gösterir. Cihazı kapatıp şarjdan çekmek, üzerine baskı uygulamamak ve kapağı zorlayarak kapatmaya çalışmamak gerekir. Şişmiş bataryayı delmek ya da kendi imkânlarınızla sökmeye çalışmak yangın riski taşır.

Kalibrasyon efsanesi: yeni bir lityum iyon bataryayı "tamamen boşaltıp tamamen doldurmak" gibi eski yöntemlere gerek yoktur. Bataryayı sürekli yüzde yüzde ve yüksek sıcaklıkta tutmamak, ömrünü korumak için daha anlamlıdır. Bazı markaların yazılımlarında şarjı belirli bir seviyede durduran bir seçenek bulunur; masada sürekli prizde çalışan cihazlarda bu seçeneği açmak faydalıdır.

Isı bataryanın düşmanıdır: tozla tıkanmış bir fan, cihazın ve bataryanın sürekli sıcak çalışmasına yol açar. Batarya değişimi sırasında fan bölgesi de kontrol edilir; ısınma sorunu çözülmezse yeni batarya da beklenenden erken yaşlanır.

Eski batarya çöpe atılmaz: lityum iyon hücreler evsel atıkla birlikte atılmamalıdır. Değişim sonrası eski batarya, istenirse atık olarak ayrılır.

BIOS'taki batarya ayarları: bazı cihazlarda değişimden sonra sistemin yeni bataryayı doğru tanıması için BIOS'taki batarya bakım ya da şarj eşiği ayarının kontrol edilmesi gerekir. Eski bataryada açık bırakılmış bir "şarjı belirli bir seviyede durdur" ayarı, yeni bataryanın hiç tam dolmuyormuş gibi görünmesine yol açabilir. Teslimden önce bu ayarlar da gözden geçirilir.

Getirmeden önce

Batarya şişmişse cihazı şarj etmeden, kapalı halde getirin. Cihazın alt yüzündeki model ve seri numarası etiketinin fotoğrafını çekmeniz, uyumlu parçanın önceden araştırılmasını kolaylaştırır. Adaptörünüzü de yanınızda getirin; sorunun adaptörden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ancak bu şekilde ölçülebilir.

Şarj devresi kaynaklı arızalar için laptop anakart tamiri sayfasına bakabilirsiniz. Batarya değişimi en sık Monster ve Casper gibi yoğun kullanılan oyun ve günlük kullanım cihazlarında gündeme geliyor; ama işlem Apple dışındaki tüm markalarda aynı mantıkla yapılıyor.